|
Mianem
Husky określa się kilka typów psów zaprzęgowych. Przy czym znaczenie słowa
jest dwojakie. Według jednej słowo "huski" w narzeczu jednego z plemion
indiańskich znaczy "ochrypły". Plemię nazwało tak wszystkie psy o ochrypłym
głosie. A właśnie takim głosem charakteryzuje się wiele ras zaprzęgowych.
Najczęściej zamiast szczekania Husky wydaje z siebie ochrypły głos. Szczeka
bardzo rzadko i nawet wtedy jest to dźwięk bardzo różniący się od
szczekania. Według drugiej wersji "husky" pochodzi od zniekształconego słowa
"eski", oznaczającego Eskimosa. Jeśli chodzi o pierwszy człon - "Syberian" -
to określa on miejsce pochodzenia. A właśnie psy tej rasy zostały wyhodowane
przez plemiona Czukczów zamieszkujących północne tereny Syberii i były przez
nich używane głównie do transportu towaru. Doskonale zadbane czukockie
zaprzęgi potrafiły podobno przebyć w ciągu 6 godzin odległość 120 km z
zaprzęgiem liczącym 20 psów ciągnących ciężar około 600 kg. W późniejszym
okresie były także używane przez Rosjan do transportu pasażerów i poczty.
Syberian Husky do Ameryki Północnej trafiły za sprawą Williama Goosaka -
rosyjskiego handlarza futer. William Goosak wraz ze swoim zaprzęgiem
liczącym 9 psów rasy Syberian Husky, wziął udział w wyścigu psich zaprzęgów
All Alaska Sweepstake zapoczątkowanego przez Scotty'ego Allana w 1908 r.
Goosak zajął wtedy trzecie miejsce i wzbudził tym wielkie zainteresowanie
dla swoich psów, lekceważonych wcześniej w tej dziedzinie ze względu na
swoje niewielkie rozmiary. A w tamtych czasach liczyły się raczej duże psy
pokroju Alaskan Malamute. Bardzo dużą popularność husky zdobyły po tym jak w
1925 r. przysłużyły się znacząco dla ludności Nome, gdzie wybuchła epidemia
dyfterytu. W rajdzie z Nenana do Nome w ciężkich zimowych warunkach, brało
udział 20 psich zaprzęgów prowadzonych przez wielkich maszerów tamtych
czasów. Po pięciu i pół dniach, po przemierzeniu około 1100 km, do Nome
dotarł zaprzęg Gunnara Kassona, dostarczając ludności miasta niezbędną
surowicę. Zdjęcia jego zaprzęgu obiegły cały świat, a lider jego zaprzęgu -
Balto - doczekał się pomnika wzniesionego w 1926 roku w Central Parku w
Nowym Jorku. Do zarejestrowania rasy Syberian Husky przyczynił się Leonard
Seppala, który zajął się hodowlą i selekcją psów tej rasy. W 1930 roku uznał
ją Amerykański Kennel Klub a w 1966 r. uznało ją także FCI.
Historia Balto
Pies o imieniu Balto stał się bohaterem po tym jak w zimie 1925 roku jako
lider jednego z psich zaprzęgów biorących udział w wielkim "wyścigu o życie"
dostarczył szczepionkę dla miasta Nome opanowanego przez epidemię dyfterytu.
Balto był psem rasy Syberian Husky urodzonym w Nome na Alasce. Początkowo
pracował w zaprzęgu dostarczającym zapasy dla pracujących w pobliżu
górników. Przez ten czas Balto w zaprzęgu pełnił rolę psa rezerwowego "scrub
dog", lub w gwarze miejscowej ludności "slow-working dog" czyli pełnił
prawdopodobnie rolę psa ciągnącego. 21 stycznia 1925 u kilku dzieci
zamieszkujących Nome na Alasce stwierdzono dyfteryt. Powodowała go bakteria
atakująca górne drogi oddechowe. Choroba utrudniała oddychanie a nawet w
skrajnych przypadkach prowadziła do uduszenia chorego. Nie leczony lub źle
leczony dyfteryt był przyczyną rożnych powikłań. Wynikały one z zatrucia
organizmu toksynami wydzielanymi przez owe bakterie chorobotwórcze.
Powodowały często paraliż i choroby serca. Bez serum potrzebnego do walki z
chorobą, dyfteryt bardzo szybko się rozprzestrzeniał i powodował
zachorowania wśród wielu dzieci mieszkających w Nome. Przez telegraf wysłano
do Fairbanks, Anchorage, Seward i Juneau wiadomość w której proszono o
natychmiastową pomoc dla Nome. Szczepionkę posiadał oddalony o blisko 1000
mil szpital w Anchorage. Pociąg mógł dowieźć leki tylko do Nenana. Dalszy
transport koleją nie był możliwy. Duża pokrywa lodowa na morzu, nie
pozwalała na transport drogą morską, a silny porywisty, blizzard
uniemożliwił transport drogą lotniczą. Ostatecznie stwierdzono że jedynym i
realnym środkiem transportu serum w tych ciężkich warunkach są psie
zaprzęgi. Zakładano że ekspedycja powinna dotrzeć do Nome po około 13
dniach. Z Nenana do Nome jest 674 mile. W Anchorage zabezpieczono
odpowiednio szczepionkę przed niską temperaturą i wilgocią. W Poniedziałek
pociąg z ładunkiem opuścił Anchorage tj. 26 stycznia, a następnego dnia w
nocy dotarł do Nenana gdzie oczekiwał już pierwszy maszer ze swoim
zaprzęgiem. Ponad 20 maszerów wzięło udział w walce z niską temperaturą
rzadko przekraczającą - 40 stopni Fahrenheita i wiatrem wiejącym z
prędkością ponad 100 km/h, potrafiącym przewrócić cały zaprzęg. 1 lutego po
raz ostatni paczka została przekazana maszerowi nazywającemu sie Gunnar
Kassen w wiosce Bluf. Zaprzęg Kassena prowadzony był przez lidera o imieniu
Balto, który ostatecznie doprowadził do zakończenia przedsięwzięcia.
Wcześniej jednak Kassen i jego zaprzęg znaleźli się w krytycznej sytuacji.
Pogoda tak bardzo się załamała że Kassen nie był w stanie nawigować i
obawiał się czy dotrze na czas do Nome. Balto jednak znal drogę, wiedziony
psim instynktem przez następne 20 godzin prowadził powoli zaprzęg przez
ostatnie 53 mile. 2 lutego o godzinie 5.50 rano Kassen pojawił się na
ulicach Nome. Psy były tak zmęczone że nie miały nawet siły szczekać.
Ładunek został dostarczony w ciągu siedmiu dni od momentu opuszczenia
Anchorage i tylko 127 i pół godziny po wyruszeniu z Nenana. Prasa bacznie
śledziła całą historię i wkrótce zdjęcia Balto i zaprzęgu ukazały się na
pierwszych stronach światowych gazet. A nawet nakręcony został przez
wytwórnię Hollywoodzką krótki film pt. "Balto i Wyścig do Nome" Kassen wraz
z Balto i zaprzęgiem ruszył na ogólnokrajowe tournee, które zakończyło się
odsłonięciem pomnika 17 grudnia 1925 r. w Central Parku. w Nowym Jorku.
Pomnik został wykonany z brązu przez F.G. Rotha. Jest to jedyny taki pomnik
poświęcony psu Poniżej posągu znajduje się płyta z inskrypcją o następującej
treści: "Dedicated to the indomitable spirit of the sled dogs that relayed
anti toxin 600 miles over treacherous waters, through arctic blizzards, from
Nenana to the relief of stricken Nome in the winter of 1925 - Endurance,
Fidelity, Intelligence" czyli "Dedykowane nieposkromionemu duchowi psich
zaprzęgów niosącemu szczepionkę i pomoc z Nena przez 600 mil zdradzieckich
wód, arktycznych zamieci do nawiedzonego Nome w zimie 1925 roku
-Wytrwałości, Wierności, Inteligencji" Jednak smak sławy dla zaprzęgu był
krótki. Balto i zaprzęg został sprzedany do "Vaudeville museum". W 1927
George Kimble odnalazł Balto i zespół żyjący w strasznych warunkach.
Nagłośnił całą sprawę i zebrał fundusze na wykupienie zaprzęgu.
Zainteresowanie narodu było tak bardzo duże, że po dziesięciu dniach zebrał
potrzebne pieniądze. Wykupił zaprzęg i drogą morską przetransportował do
Cleveland. Balto był główną atrakcją tamtejszego Zoo gdzie spędził kolejne 6
lat swojego życia. Po śmierci ciało psa zostało wystawione w Cleveland
Museum of Natural History i można je oglądać do dzisiejszego dnia. Legenda
Balto dalej żyje. Wyścig Iditarod każdego roku od 1973 wyrusza śladem
dawnych maszerów biegnących za swoim psim zaprzęgiem by nieść wybawienie
ludziom odciętym od świata. W 1995 Uniwersal Studios wypuściła pierwszy
odcinek rodzinnego serialu animowanego "Balto" któremu głosu użyczają Kevin
Bacon i Bob Hoskins. W ostatnich czasach społeczność Alaski i Nome domaga
się powrotu Balto do rodzinnych stron do Iditarod Trail Sled Dog Race Museum
w Wasilla. Jednak Muzeum w Cleveland nie chce się zgodzić.
  |